Tuta absoluta w pomidorze: monitoring pułapek, liści i owoców
Monitoring skośnika pomidorowego (Tuta absoluta) łączy trzy obserwacje: odłowy w pułapkach, miny w liściach i uszkodzenia owoców. Poniżej znajdziesz zdjęcia z podręcznika Silverio Pachioliego oraz kartę do porównywania kolejnych kontroli.
Kontrola w czterech krokach
- Odczytaj oznaczoną pułapkę. Zapisz wynik, datę i czas od poprzedniego odczytu.
- Obejrzyj liście i owoce. Zanotuj miejsce uszkodzeń oraz zakres oględzin.
- Porównaj kontrole. Uwzględnij zmianę wabika, położenia pułapki lub liczby ocenianych roślin.
- Przekaż pełny zapis prowadzącemu ochronę. Oddziel obserwację od rozpoznania i decyzji.
Karta diagnostyczna · zdrowauprawa.pl
Tuta absoluta: motyl i larwa


Podręcznik opisuje miny w liściach i uszkodzenia owoców powodowane przez larwy. W materiale z gospodarstwa Santina profesor wskazuje także kontrolę przemieszczania się problemu ku górze rośliny, owoców i pułapek. [S1, s. 174–175] [S6]
Karta diagnostyczna · zdrowauprawa.pl
Na co patrzeć podczas kontroli liści

Przy kolejnych lustracjach zapisuj rząd, liczbę obejrzanych roślin i części roślin objęte kontrolą. Zaznacz, gdzie zauważono miny i czy nowe uszkodzenia pojawiają się w innych miejscach. Zwiększenie zakresu oględzin może samo podnieść liczbę wykrytych uszkodzeń.
Karta diagnostyczna · zdrowauprawa.pl
Kontrola owoców: zbliżenie i widok na roślinie


Oglądaj także okolice kielicha. Notuj liczbę owoców ocenionych i liczbę owoców z podejrzanymi uszkodzeniami. Podejrzenie oddziel od potwierdzonego rozpoznania. Straty handlowe zapisuj osobno, bez łączenia ich z innymi wadami jakości.
Co oznacza wzrost odłowów?
Instrukcja pułapki Tutasan wskazuje odławianie samców skośnika. Wynik pułapki nie jest więc pomiarem liczby larw ani procentu uszkodzonych owoców. [E1] Porównuj odczyty z tej samej pułapki, z podobnych okresów i przy zapisanych warunkach obsługi.
Przykład dydaktyczny CZU: odłów 12 motyli przez 6 dni jest większy od 8 motyli przez 4 dni, ale oba wyniki odpowiadają średnio 2 motylom na dzień. Sama suma nie dowodzi wzrostu presji. Taki przelicznik porządkuje zapis; nie jest progiem zabiegu ani zamiennikiem kontroli roślin.
Rozmieszczenie i obsługę pułapek dobieraj według instrukcji danego systemu. Zmianę miejsca, wabika lub wkładu zaznacz w karcie, zamiast traktować wszystkie odczyty jako jednakowo porównywalne.
Karta monitoringu Tuta absoluta
Karta CZU v2 do wydruku: jedna karta dla jednej strefy i jednego terminu kontroli. Zapisz identyfikatory pułapek oraz wyniki oględzin w tej samej strefie; zachowuj zapisy z kolejnych dat.
Pobierz kartę monitoringu v2 (PDF)
Jak wypełniać: zapisuj wyłącznie nowe osobniki od poprzedniego odczytu. Średnia na dobę = nowe osobniki ÷ liczba dni między kontrolami. Gdy nie można oddzielić nowych osobników od już policzonych, wpisz „brak danych porównywalnych”, a nie sumę narastającą. Licz liście z podejrzanymi minami, nie same miny: liść z trzema minami to jeden liść objawowy. Osobno podaj liczbę wszystkich obejrzanych liści i owoców. Podejrzenie oddziel od potwierdzonego rozpoznania.
| Pole | Zapis z kontroli |
|---|---|
| Data, osoba, obiekt i sektor | |
| Numer i typ pułapki | |
| Poprzedni odczyt / liczba dni | / |
| Nowe osobniki od poprzedniej kontroli | |
| Średnia nowych odłowów na dobę | |
| Wymiana wabika, wkładu lub miejsca | Co i kiedy: |
| Rośliny ocenione / z podejrzanymi objawami | |
| Zakres lustracji | Rzędy, liczba roślin, części roślin: |
| Liście ocenione / liście z podejrzanymi minami | Policz liście, nie liczbę min; położenie: |
| Owoce ocenione / z podejrzanymi uszkodzeniami | / |
| Rozpoznanie i dokumentacja | Podejrzenie lub potwierdzenie; nr zdjęcia: |
| Obserwacja / hipoteza i niepewność | |
| Decyzja prowadzącego ochronę | Osoba, data, ustalenia: |
| Termin kolejnej kontroli / co sprawdzić |
Pytania producentów
Jak wcześnie wykryć Tuta absoluta?
Łącz monitoring pułapkowy z regularnymi oględzinami liści i owoców. Zapisuj lokalizację obserwacji i zmiany od poprzedniej kontroli.
Czy więcej motyli oznacza większe straty owoców?
Nie można tego wywnioskować z samego odłowu. Sprawdź długość okresu odłowu, zmiany w pułapce i wyniki oględzin roślin.
Jaki odłów oznacza konieczność zabiegu?
W wykorzystanych źródłach nie ustalono uniwersalnego progu dla polskiej produkcji. Decyzję podejmuje osoba prowadząca ochronę na podstawie rozpoznania i sytuacji w uprawie.
Źródła i opracowanie
Podstawa: materiały prof. Silverio Pachioliego. Karta, kolejność kontroli i przykład liczbowy są opracowaniem CZU, nie wynikiem doświadczenia. Tekst nie jest autoryzowanym artykułem profesora.
Źródło pięciu fotografii: Guida alla coltivazione e difesa del pomodoro (2021), rozdz. 23 „Patologia e difesa”, ryc. 23.117 „Tuta absoluta e danni”, s. 175 (strona 177 pliku PDF).
- [S1] Silverio Pachioli, Guida alla coltivazione e difesa del pomodoro, 2021, s. 174–175. Biblioteka z ograniczonym dostępem; odczyt OCR: 16.10.2026.
- [S6] Silverio Pachioli, SP_04.07.26_3 — prowadzenie pędów i monitoring Tuta. Fragment CZU-SP-POM-001-S063–S070. Transkrypcja PL. Interpretacja wykorzystanego fragmentu potwierdzona przez Dariusza Słowińskiego 12.11.2026.
- [E1] Koppert Polska — Tutasan, sekcje „Zwalczane szkodniki” i „Sposób działania”. Instrukcja producenta, nie niezależne badanie skuteczności; odczyt: 16.10.2026.
- [E2] NAPPO — Surveillance Protocol for the Tomato Leaf Miner, Tuta absoluta. S. 5; sekcje 3.2, 4.2, 5.1.5 i 5.2.2. Protokół wykrywania i określania zasięgu; odczyt: 16.10.2026.
Przy następnej kontroli: zapisz numer pułapki, okres odłowu oraz wynik oględzin liści i owoców w tym samym sektorze.
