PRO · Strefa Pomidora
Czy olejki eteryczne czosnku i bazylii mają zastosowanie w ochronie pomidora? Tak — wybrane formulacje wykazują w badaniach działanie odstraszające, ograniczające składanie jaj albo toksyczne dla określonych stadiów szkodników. W filmie z gospodarstwa Kevina prof. Silverio Pachioli opisuje wykorzystanie olejków czosnku i bazylii przeciwko pluskwiakowi zielonemu oraz rozwiązania stosowane w ochronie przed Tuta absoluta. Dla producenta kluczowe są: identyfikacja agrofaga, dobór właściwej formulacji, właściwy termin i ocena efektu.

Co pokazuje doświadczenie profesora?
Pod koniec sezonu w gospodarstwie Kevina Recchiutiego prof. Silverio Pachioli omawia ochronę tradycyjnego pomidora Pera del Vomano. Przytacza relację producenta, według której zastosowanie szczególnych olejków eterycznych czosnku i bazylii doprowadziło do wyeliminowania pluskwiaka zielonego z plantacji. Profesor podkreśla możliwość uzyskania zdrowego plonu bez używania syntetycznych pyretroidów w tej części programu.
W dalszej wypowiedzi wspomina o ograniczaniu Tuta absoluta z wykorzystaniem Bacillus thuringiensis oraz ekstraktów czosnkowych. Film przedstawia praktykę i obserwacje z konkretnego włoskiego gospodarstwa. Polskie zastosowanie każdej technologii wymaga odpowiedniego produktu dopuszczonego do danego celu.
Na czym polega działanie olejków eterycznych?
Olejki eteryczne to mieszaniny lotnych związków wytwarzanych przez rośliny. Zależnie od surowca, składu i sposobu podania mogą wpływać na zachowanie owadów albo na ich przeżywalność. W badaniach dotyczących szkodników roślin wykazano między innymi:
- odstraszanie osobników dorosłych i ograniczanie kontaktu z rośliną;
- zmniejszenie składania jaj na chronionych roślinach;
- działanie kontaktowe wobec określonych stadiów rozwojowych;
- wpływ na żerowanie, zależny od danego olejku i gatunku owada.
Nie jest to jedna uniwersalna właściwość wszystkich olejków. Działanie należy odnosić do rzeczywistej formulacji, szkodnika i sposobu aplikacji. Dobrą podstawę do oceny tego kierunku stanowią specjalistyczne badania entomologiczne. [1] [2]
Czosnek i bazylia: co potwierdzono w badaniach?
Czosnek. Zespół Michele Ricupero opracował nanoemulsję na bazie olejku czosnkowego i badał jej działanie wobec Tuta absoluta. W testach laboratoryjnych stwierdzono toksyczność wobec jaj i larw oraz odstraszające działanie na samice składające jaja. Badanie pokazało także, dlaczego stabilność i konstrukcja formulacji są ważne dla praktycznego wykorzystania składników roślinnych. [1]
Bazylia. Zespół Boni Barthélémy Yarou badał wpływ roślin Ocimum basilicum i O. gratissimum oraz ich olejków eterycznych na Tuta absoluta. W doświadczeniach behawioralnych obecność bazylii albo jej olejków ograniczała składanie jaj na pobliskich roślinach pomidora. To przykład działania na zachowanie szkodnika, zanim larwy rozpoczną żerowanie. [2]
Te publikacje uzupełniają doświadczenie przedstawione przez profesora: pokazują mechanizmy, które mogą być wykorzystywane przy projektowaniu ochrony roślin opartej również na substancjach pochodzenia roślinnego.

Tuta absoluta: dlaczego liczy się stadium szkodnika?
Tuta absoluta, czyli skośnik pomidorowy, to motyl, którego larwy uszkadzają tkanki liści i owoce. Monitoring obejmuje obserwację roślin, ocenę świeżych min oraz — tam, gdzie jest to zasadne — pułapki feromonowe. Dla skutecznej interwencji należy ustalić, czy na plantacji dominują osobniki dorosłe, jaja czy larwy.
Badania nad czosnkiem i bazylią pokazują dwa istotne kierunki działania: oddziaływanie na składanie jaj oraz na stadia młodociane. Profesor opisuje także wykorzystanie Bacillus thuringiensis. Poszczególne narzędzia powinny więc mieć określone miejsce w programie, a nie być traktowane jako zamienniki stosowane bez rozpoznania zagrożenia.
Pluskwiak zielony: znaczenie obserwacji owoców
Pluskwiaki żerujące na pomidorach mogą powodować uszkodzenia pogarszające wygląd i wartość handlową owoców. W materiale Silverio istotne jest rozpoznanie obecności szkodnika, decyzja o interwencji i obserwacja wyniku przez producenta.
W literaturze naukowej opisano również aktywność innych olejków roślinnych, pochodzących z oregano i tymianku, wobec Nezara viridula. Stwierdzono między innymi działanie odstraszające. To potwierdza sens badań nad substancjami lotnymi w odniesieniu do tej grupy owadów. [3]


Jak producent może wykorzystać tę wiedzę w Polsce?
- Zidentyfikuj agrofaga. Sprawdź, czy problemem jest Tuta absoluta, pluskwiak czy inny szkodnik. Dokumentuj uszkodzenia i liczebność.
- Ustal cel. Czy chcesz ograniczyć składanie jaj, żerowanie larw, liczbę osobników dorosłych czy rozwój nowych uszkodzeń?
- Dobierz konkretny produkt. Porównuj pełen skład, formulację, zalecenia producenta i zakres dopuszczonego użycia, a nie tylko określenie „olejek czosnkowy” lub „bazylia”.
- Uwzględnij termin oraz inne metody. Przemyśl kolejność zabiegów, monitoring i wykorzystanie biologicznych organizmów pożytecznych.
- Oceń efekt. Porównaj nowe uszkodzenia i obecność szkodnika po działaniu, zachowując zapisy z sezonu.
Ważne dla profesjonalnej praktyki: jeśli produkt jest stosowany jako środek ochrony roślin, jego użycie musi być zgodne z obowiązującym w Polsce zezwoleniem i etykietą. Aktualne zastosowania można sprawdzić w rejestrze MRiRW. Nie należy utożsamiać naturalnego pochodzenia składnika z automatycznym dopuszczeniem produktu do ochrony roślin. [4]
Wniosek dla profesjonalnej uprawy
Olejki eteryczne nie są tylko ciekawostką botaniczną. Odpowiednio przygotowane preparaty dostarczają narzędzi oddziałujących na określone szkodniki i ich zachowania. Praktyka profesora Silverio Pachioliego oraz badania nad olejkami czosnku i bazylii wskazują kierunek ich wykorzystania w integrowanej ochronie pomidora. O sukcesie programu decydują rozpoznanie zagrożenia, dobór formulacji, prawidłowy termin i ocena rezultatu.
Materiał filmowy: prof. Silverio Pachioli w gospodarstwie Kevina Recchiutiego, polska wersja filmu CZU VIDEO 004. Adres nagrania zostanie dołączony po jego publicznej publikacji.
Oryginalny film profesora: Prof. Silverio Pachioli w gospodarstwie Kevina Recchiutiego — Facebook.
Opracowanie redakcyjne CZU: artykuł łączy opis materiału profesora z odrębnie wskazanymi publikacjami i komentarzem redakcji. Ilustracje Zielnika CZU są grafikami edukacyjnymi, nie fotografiami doświadczenia.
Źródła
- Ricupero i in. (2022), Bioactivity and physico-chemistry of garlic essential oil nanoemulsion in tomato, Entomologia Generalis.
- Yarou i in., Oviposition deterrent activity of basil plants and their essential oils against Tuta absoluta, Environmental Science and Pollution Research.
- Werdin González i in. (2011), Composition and biological activity of essential oils from Labiatae against Nezara viridula, Pest Management Science.
- MRiRW — aktualny rejestr środków ochrony roślin.
Zobacz więcej w Strefie Pomidora PRO · Poznaj prof. Silverio Pachioliego


